Dispensing Booth chỉ phát huy hiệu quả kiểm soát bụi, hạn chế nhiễm chéo và bảo vệ người vận hành khi được sử dụng đúng quy trình. Trong thực tế, nhiều rủi ro không đến từ thiết bị, mà đến từ cách thao tác: bật booth chưa đủ thời gian, đặt quá nhiều vật dụng bên trong, che cửa hồi gió, đặt cân sai vị trí, đổ bột quá mạnh hoặc không vệ sinh sau mỗi mẻ cân.

Vì vậy, ngoài việc lựa chọn đúng thiết bị, nhà máy cần xây dựng SOP vận hành rõ ràng, đào tạo người sử dụng và kiểm tra định kỳ các thông số quan trọng như chênh áp lọc, tốc độ gió, tình trạng HEPA filter, độ sạch khu vực thao tác và khả năng thu hồi bụi trong quá trình cân chia.

Cách sử dụng Dispensing Booth đúng quy trình?

Cách sử dụng Dispensing Booth đúng quy trình thường bắt đầu từ việc kiểm tra thiết bị trước khi vận hành, bật booth theo thời gian quy định, chuẩn bị nguyên liệu và dụng cụ, thực hiện cân chia trong vùng thao tác, vệ sinh sau sử dụng và ghi nhận hồ sơ nếu nhà máy yêu cầu.

Trước khi sử dụng, người vận hành cần kiểm tra tình trạng bên ngoài của booth, nguồn điện, quạt, đèn chiếu sáng, đồng hồ chênh áp, cảnh báo lọc, rèm PVC nếu có và độ sạch của khoang thao tác. Nếu phát hiện thiết bị có bất thường như không chạy quạt, đèn không sáng, chênh áp vượt giới hạn, rèm rách, bụi bẩn tồn đọng hoặc có tiếng ồn lạ, không nên đưa thiết bị vào sử dụng ngay.

Sau khi bật booth, cần chờ thiết bị hoạt động ổn định trước khi bắt đầu cân chia. Nguyên liệu, cân điện tử, dụng cụ xúc, khay chứa và bao bì cần được đưa vào đúng vị trí. Người vận hành nên thao tác trong vùng kiểm soát của booth, tránh đưa nguyên liệu ra ngoài khu vực luồng khí bảo vệ.

Trong quá trình cân chia, cần thao tác nhẹ, hạn chế đổ bột từ độ cao lớn, không che cửa hồi gió và không đặt quá nhiều vật dụng làm rối luồng khí. Sau khi hoàn thành, cần đóng kín nguyên liệu, đưa vật dụng ra theo quy trình, vệ sinh bề mặt bên trong booth và ghi nhận thông tin vận hành nếu áp dụng GMP hoặc SOP nội bộ.

Trước khi cân chia nguyên liệu cần bật booth bao lâu?

Thời gian bật Dispensing Booth trước khi cân chia nguyên liệu cần tuân theo SOP của nhà máy và khuyến nghị của nhà cung cấp thiết bị. Mục tiêu là để hệ thống quạt, luồng khí và cấp lọc hoạt động ổn định trước khi người vận hành bắt đầu mở bao, xúc bột hoặc cân nguyên liệu.

Trong nhiều nhà máy, booth thường được bật trước một khoảng thời gian nhất định để làm sạch vùng thao tác và ổn định luồng khí. Thời gian này có thể thay đổi tùy theo thiết kế thiết bị, kích thước booth, lưu lượng gió, cấp sạch yêu cầu và mức độ kiểm soát của khu vực. Không nên tự ý rút ngắn thời gian chờ nếu SOP đã quy định rõ.

Nếu bật booth và thao tác ngay lập tức khi luồng khí chưa ổn định, bụi phát sinh có thể không được thu hồi tốt. Đặc biệt với các nguyên liệu dạng bột mịn, hoạt chất, tá dược dễ phát tán hoặc nguyên liệu có nguy cơ nhiễm chéo cao, việc chờ thiết bị ổn định là rất quan trọng.

Ngoài thời gian bật trước khi sử dụng, nhà máy cũng nên quy định thời gian chạy tiếp sau khi kết thúc thao tác, nhất là khi vừa cân chia nguyên liệu phát bụi. Điều này giúp hệ thống tiếp tục thu hồi bụi còn lơ lửng trong khoang thao tác trước khi vệ sinh hoặc tắt thiết bị.

Người vận hành cần kiểm tra gì trước khi sử dụng?

Trước khi sử dụng Dispensing Booth, người vận hành cần kiểm tra tình trạng thiết bị, thông số vận hành và độ sạch của khu vực thao tác. Đây là bước quan trọng để đảm bảo booth đang trong điều kiện phù hợp trước khi đưa nguyên liệu vào cân chia.

Các hạng mục cần kiểm tra gồm nguồn điện, quạt, đèn chiếu sáng, HMI hoặc bảng điều khiển, đồng hồ chênh áp, cảnh báo lọc, tình trạng rèm PVC, tình trạng cửa hồi gió, bề mặt inox, sàn khu vực thao tác và các phụ kiện bên trong booth. Nếu thiết bị có giới hạn chênh áp hoặc tốc độ gió quy định, người vận hành cần xác nhận thông số đang nằm trong giới hạn cho phép.

Người vận hành cũng cần kiểm tra xem bên trong booth có vật dụng thừa, bụi tồn dư, nguyên liệu của mẻ trước hoặc dụng cụ chưa vệ sinh hay không. Nếu có, cần xử lý theo quy trình vệ sinh trước khi bắt đầu mẻ mới. Đây là bước rất quan trọng để hạn chế nhiễm chéo.

Ngoài thiết bị, cần kiểm tra nguyên liệu, nhãn, mã lô, dụng cụ cân, bao bì chứa sau cân và tình trạng cân điện tử. Nếu cân chưa được hiệu chuẩn hoặc chưa được đặt đúng vị trí, kết quả cân có thể không chính xác. Với nhà máy GMP, các bước kiểm tra trước sử dụng nên được ghi nhận theo checklist hoặc logbook để phục vụ truy xuất.

Có được đặt quá nhiều vật dụng trong booth không?

Không nên đặt quá nhiều vật dụng trong Dispensing Booth. Việc đưa quá nhiều thùng nguyên liệu, dụng cụ, bao bì, khay chứa, xe đẩy hoặc vật dụng không cần thiết vào trong booth có thể làm cản trở luồng khí, tạo vùng chết, gây rối dòng khí và làm giảm hiệu quả kiểm soát bụi.

Dispensing Booth được thiết kế dựa trên một vùng thao tác nhất định. Khi bên trong có quá nhiều vật cản, luồng khí thổi xuống và hồi về cửa hút có thể không còn ổn định. Bụi phát sinh trong quá trình cân chia có thể bị giữ lại ở các góc khuất, bám trên bề mặt vật dụng hoặc thoát ra ngoài vùng kiểm soát.

Ngoài ảnh hưởng đến luồng khí, quá nhiều vật dụng còn làm người vận hành khó thao tác, dễ nhầm lẫn nguyên liệu, khó vệ sinh và tăng nguy cơ nhiễm chéo. Trong khu cân chia nguyên liệu, mỗi vật dụng đưa vào booth cần có mục đích rõ ràng và nên được kiểm soát theo quy trình.

Cách tốt nhất là chỉ đưa vào booth những vật dụng cần thiết cho mẻ cân hiện tại. Nguyên liệu chưa dùng, bao bì phụ, dụng cụ dự phòng hoặc vật tư không liên quan nên để ở khu vực quy định bên ngoài, tránh biến booth thành nơi chứa đồ. Sau mỗi mẻ cân, cần loại bỏ vật dụng không còn sử dụng và vệ sinh vùng thao tác trước khi chuyển sang nguyên liệu khác.

Vị trí đặt cân trong Dispensing Booth như thế nào?

Vị trí đặt cân trong Dispensing Booth cần đảm bảo thuận tiện thao tác, không che cửa hồi gió, không nằm ở vùng luồng khí quá mạnh gây dao động số cân và vẫn nằm trong vùng kiểm soát bụi của thiết bị. Đây là yếu tố quan trọng vì cân vừa cần độ chính xác, vừa cần được đặt trong khu vực có luồng khí bảo vệ phù hợp.

Nếu đặt cân quá sát cửa hồi gió, luồng khí có thể bị cản hoặc làm bụi không được thu hồi đúng hướng. Nếu đặt cân ở mép ngoài booth, người vận hành có thể phải đưa nguyên liệu ra ngoài vùng kiểm soát khi thao tác. Nếu đặt cân trực tiếp dưới vùng gió quá mạnh, cân điện tử nhạy có thể bị dao động, làm khó đọc kết quả hoặc ảnh hưởng đến độ chính xác.

Vị trí đặt cân nên được xác định từ giai đoạn thiết kế hoặc trong quá trình vận hành thử. Nhà máy nên thử nghiệm với cân thực tế, dụng cụ thực tế và thao tác thực tế để chọn vị trí phù hợp. Nếu dùng cân sàn, cần tính cả vị trí xe đẩy, thùng nguyên liệu và lối thao tác. Nếu dùng cân bàn, cần bề mặt ổn định, dễ vệ sinh và phù hợp với tư thế làm việc.

Trong SOP vận hành, nên quy định rõ vị trí đặt cân, vị trí đặt thùng nguyên liệu, vị trí đặt dụng cụ sau cân và các khu vực không được che chắn. Điều này giúp các ca vận hành sử dụng booth nhất quán hơn và giảm rủi ro thao tác sai.

Cách thao tác để hạn chế phát tán bụi?

Để hạn chế phát tán bụi trong Dispensing Booth, người vận hành cần thao tác chậm, nhẹ, có kiểm soát và luôn giữ nguyên liệu trong vùng luồng khí của booth. Những thao tác như mở bao quá mạnh, đổ bột từ độ cao lớn, gõ mạnh vào bao, xúc bột nhanh hoặc để nguyên liệu rơi tự do đều có thể làm bụi phát tán nhiều hơn.

Khi mở bao nguyên liệu, nên mở từ từ và giữ miệng bao trong vùng thao tác. Khi xúc hoặc chuyển bột, nên đưa dụng cụ gần bề mặt chứa để giảm khoảng cách rơi của bột. Khi đổ nguyên liệu vào khay hoặc túi, nên đổ ở độ cao thấp nhất có thể mà vẫn thao tác an toàn. Với nguyên liệu bột mịn, cần tránh động tác hất, lắc hoặc san gạt mạnh.

Người vận hành cũng không nên đứng chắn hoàn toàn trước cửa hồi gió hoặc đặt thùng nguyên liệu che kín đường hồi khí. Luồng khí trong booth cần có đường đi ổn định để cuốn bụi về hệ thống lọc. Nếu đường hồi khí bị che, bụi có thể xoáy lại trong khoang thao tác hoặc thoát ra ngoài.

Ngoài kỹ thuật thao tác, cần kiểm soát số lượng vật dụng trong booth, vệ sinh bề mặt trước và sau sử dụng, đóng kín bao nguyên liệu ngay sau khi lấy đủ lượng cần cân và xử lý bao bì theo quy trình. Khi người vận hành thao tác đúng, hiệu quả kiểm soát bụi của Dispensing Booth sẽ được cải thiện rõ rệt.

Có cần vệ sinh booth sau mỗi mẻ cân không?

Có, nên vệ sinh Dispensing Booth sau mỗi mẻ cân, đặc biệt khi thay đổi nguyên liệu, thay đổi sản phẩm, thao tác với bột dễ phát tán hoặc sử dụng trong nhà máy dược phẩm, thực phẩm chức năng, mỹ phẩm. Vệ sinh sau mẻ cân giúp giảm nguy cơ nhiễm chéo và duy trì độ sạch của khu vực thao tác.

Trong quá trình cân chia, bụi nguyên liệu có thể bám lên bề mặt inox, rèm PVC, sàn thao tác, dụng cụ, khu vực đặt cân và các khe gần cửa hồi gió. Nếu không vệ sinh, phần bụi còn lại có thể lẫn sang mẻ cân tiếp theo hoặc phát tán trở lại khi booth vận hành.

Mức độ vệ sinh cần tùy thuộc vào loại nguyên liệu và yêu cầu của nhà máy. Với nguyên liệu thông thường, có thể vệ sinh theo quy trình tiêu chuẩn sau mỗi mẻ hoặc mỗi ca. Với API, nguyên liệu có hoạt tính mạnh, nguyên liệu màu, mùi, gây dị ứng hoặc có nguy cơ nhiễm chéo cao, cần vệ sinh kỹ hơn và có thể cần xác nhận vệ sinh theo quy định nội bộ.

Vệ sinh booth nên được thực hiện bằng dụng cụ và hóa chất phù hợp với vật liệu thiết bị. Không nên dùng phương pháp tạo bụi thứ cấp, ví dụ quét khô mạnh làm bụi bay lên. Sau vệ sinh, cần kiểm tra lại bề mặt, loại bỏ vật dụng thừa và ghi nhận hồ sơ vệ sinh nếu nhà máy áp dụng GMP.

Khi nào không nên sử dụng Dispensing Booth?

Không nên sử dụng Dispensing Booth khi thiết bị có dấu hiệu bất thường hoặc không đáp ứng điều kiện vận hành tối thiểu. Các trường hợp cần dừng sử dụng gồm quạt không hoạt động, tốc độ gió không đạt, chênh áp lọc vượt giới hạn, cảnh báo lọc chưa được xử lý, HEPA filter nghi ngờ rò rỉ, đèn chiếu sáng hỏng, rèm PVC rách nặng hoặc khoang thao tác chưa được vệ sinh sau mẻ trước.

Cũng không nên sử dụng booth khi nguyên liệu thao tác không phù hợp với thiết kế thiết bị. Ví dụ, nếu nguyên liệu là hóa chất bay hơi, dung môi dễ cháy, khí độc, vật liệu có yêu cầu containment cao hoặc tác nhân sinh học nguy hiểm, cần đánh giá xem Dispensing Booth hiện tại có đủ phù hợp hay không. Không nên mặc định dùng booth tiêu chuẩn cho mọi loại vật liệu.

Nếu khu vực xung quanh đang có sự cố như mất cân bằng áp suất phòng, HVAC không hoạt động, phòng chưa đạt điều kiện sạch hoặc đang có hoạt động bảo trì tạo bụi, cũng nên tạm dừng thao tác cân chia cho đến khi điều kiện được khôi phục.

Trong môi trường GMP, nguyên tắc quan trọng là không sử dụng thiết bị khi trạng thái chưa được xác nhận. Nếu có nghi ngờ về hiệu năng của booth, cần báo cho bộ phận kỹ thuật, QA hoặc người phụ trách trước khi tiếp tục cân chia nguyên liệu.

Cảnh báo chênh áp lọc bất thường nghĩa là gì?

Cảnh báo chênh áp lọc bất thường cho biết áp suất qua một hoặc nhiều cấp lọc đang nằm ngoài giới hạn cài đặt. Đây là dấu hiệu cần kiểm tra vì chênh áp lọc liên quan trực tiếp đến tình trạng bộ lọc và khả năng duy trì luồng khí của Dispensing Booth.

Nếu chênh áp tăng cao, nguyên nhân thường gặp là bộ lọc bị bám bụi, nghẹt lọc, pre-filter chưa được vệ sinh, medium filter quá bẩn hoặc HEPA filter đã đến giới hạn sử dụng. Khi chênh áp tăng, lưu lượng gió có thể giảm, tốc độ gió trong booth không đạt và khả năng kiểm soát bụi bị ảnh hưởng.

Nếu chênh áp thấp bất thường, có thể có vấn đề như lọc lắp chưa đúng, gioăng không kín, rò khí, cửa lọc chưa đóng chặt, bộ lọc bị hư hỏng hoặc cảm biến/đồng hồ chênh áp gặp lỗi. Trường hợp này cũng cần kiểm tra nghiêm túc, vì chênh áp thấp không phải lúc nào cũng là tín hiệu tốt.

Khi có cảnh báo chênh áp, người vận hành không nên bỏ qua hoặc tiếp tục sử dụng như bình thường. Cần dừng thao tác nếu SOP yêu cầu, báo kỹ thuật kiểm tra, xác định cấp lọc có vấn đề và xử lý theo quy trình. Sau khi vệ sinh hoặc thay lọc, cần kiểm tra lại chênh áp, tốc độ gió và các thông số liên quan trước khi đưa booth vào sử dụng lại.

Làm gì khi tốc độ gió không đạt?

Khi tốc độ gió trong Dispensing Booth không đạt, cần dừng hoặc tạm hoãn thao tác cân chia theo quy định của SOP và tiến hành kiểm tra nguyên nhân. Tốc độ gió không đạt có thể làm giảm khả năng thu hồi bụi, tăng nguy cơ phát tán bụi ra khu vực xung quanh và ảnh hưởng đến kiểm soát nhiễm chéo.

Nguyên nhân thường gặp gồm bộ lọc bị nghẹt, pre-filter quá bẩn, medium filter hoặc HEPA filter tăng chênh áp, quạt hoạt động yếu, biến tần cài đặt sai, cửa hồi gió bị che, vật dụng đặt quá nhiều trong booth, nguồn điện không ổn định hoặc cảm biến đo gió sai lệch. Vì vậy, cần kiểm tra cả thiết bị và cách bố trí trong khoang thao tác.

Trước tiên, nên kiểm tra chênh áp lọc, tình trạng pre-filter, vị trí vật dụng bên trong booth và trạng thái quạt. Nếu pre-filter bẩn, cần vệ sinh hoặc thay theo quy trình. Nếu HEPA hoặc medium filter có dấu hiệu nghẹt, cần đánh giá khả năng thay lọc. Nếu quạt hoặc biến tần có vấn đề, cần bộ phận kỹ thuật kiểm tra.

Sau khi xử lý, cần đo lại tốc độ gió tại các vị trí quy định. Không nên chỉ dựa vào cảm giác “gió mạnh” hoặc “gió yếu” để kết luận. Với nhà máy GMP, kết quả xử lý và đo kiểm lại nên được ghi nhận vào hồ sơ bảo trì hoặc log vận hành.

Kết luận

Vận hành Dispensing Booth đúng quy trình là yếu tố quyết định hiệu quả kiểm soát bụi trong khu cân chia nguyên liệu. Người vận hành cần kiểm tra thiết bị trước khi dùng, bật booth đủ thời gian, bố trí cân và vật dụng đúng vị trí, thao tác nhẹ để hạn chế phát tán bụi, vệ sinh sau mỗi mẻ và không sử dụng thiết bị khi có cảnh báo bất thường.

Dispensing Booth không chỉ là thiết bị phòng sạch mà còn là một phần trong quy trình kiểm soát nhiễm chéo và an toàn vận hành. Khi được dùng đúng cách, thiết bị giúp bảo vệ sản phẩm, người thao tác và môi trường xung quanh. Ngược lại, nếu thao tác sai hoặc bỏ qua thông số cảnh báo, hiệu quả kiểm soát bụi có thể giảm đáng kể dù thiết bị có cấu hình tốt.

DAP